Ana sayfa RÖPORTAJ Göz kuruluğunun tanımı, nedenleri ve tedavi seçenekleri

Göz kuruluğunun tanımı, nedenleri ve tedavi seçenekleri

333
0
PAYLAŞ

Hızlı değişen ve dijital cihazların maruziyetine yoğun bir şekilde kaldığımız günümüzde gözlerimiz bu değişen ortam koşullarına yanıt vermekte zorlanıyor. Peki, uzmanlar ne diyor?

 Johnson & Johnson Vision Care Türkiye Profesyonel Eğitim ve Gelişim Müdürü ve aynı zamanda Göz Hastalıkları Uzmanı olan Op. Dr. Banu Arslan, “teknoloji ve göz” ilişkisi konusunda bizlere önemli bilgiler verdi. O bilgileri sizlerle de paylaşmak istedik. İşte bu söyleşiden satırlarımıza yansıyanlar.

Göz kuruluğu, ya da diğer deyişle “kuru göz” ne demektir?

Teknolojinin hızlı akışının hem olumlu hem de olumsuz etkilerini sıkça konuşur olduk. Bu sefer de göze olan etkilerinden biraz bahsedelim. Artık büyük şehirlerde ve hızlı çalışma koşullarında daha fazla strese maruz kalıyoruz, dijital cihaz kullanımının artmasıyla daha az göz kırpıyoruz, daha fazla suni ışık ortamlarına maruz kalıyoruz. Tüm bunlar, vücudumuzda en belirgin olarak gözlerimizde ve sistemik olarak da sindirim sistemimiz ve kas-iskelet sistemimizle ilişkili geçmişte çok sık karşılaşmadığımız çeşitli bozukluklar ve şikayetleri ortaya çıkarmaktadır. 

Gözlerimiz normalde gözyaşı ile sürekli nemlenir. Gözyaşının basit tuzlu bir su olduğunu ve gözlerimizi sadece ıslatmaya yaradığını düşünebiliriz. Oysa ki gözyaşı filminin gözü nemlendirmek dışında birçok önemli görevi mevcuttur. 2007 yılında Gözyaşı Filmi ve Oküler Yüzey (TFOS) çalışma grubu tarafından tanımlanan ve 2017 yılında revize edilen tanımlamaya göre klinik olarak kuru göz, gözyaşı filmi homeostazının kaybolmasıyla karakterize, oküler semptomların eşlik ettiği, etiyolojisinde gözyaşı filmi stabilitesinin bozulması ve hiperozmolarite, oküler yüzey inflamasyonu ve hasarının ve nörosensoriyel anomalilerin rol oynadığı, multifaktöriyel bir hastalıktır.

Bu tanıma göre kuru göz teşhisi koyarken, vücutta ve gözyaşı ve göz yüzeyinde bir takım dengelerin bozulduğu, başka bulguların da eşlik edebildiği, inflamasyon dediğimiz yangı durumunun sürece hakim olduğu ve çeşitli faktörlere bağlı bir süreçten bahsediyoruz.

Kuru göz sık görülen bir durum mudur? Hangi durumlar ya da rahatsızlıklar kuru göze neden olur?

Kuru gözün toplumlardaki görülme sıklığı yaş ve cinsiyet farklılıklarına göre %5 ile %50 arasında değişmektedir. Göz kuruluğuna neden olan faktörler arasında çevresel etkenler (hava kirliliği, klimatize ortamlar, uzun süre dijital ekran kullanımı gibi), sistemik hastalıklar, bazı ilaçların kullanımı, hormonal değişiklikler, geçirilmiş göz ameliyatları, beslenmedeki eksiklikler sayılabilir.

Yukarıda sayılan etkenlerin yanında kuru gözün etiyolojisinde sıklıkla meibomian bez disfonksiyonu suçlanır. Bu durum, göz kapakları kenarlarına ağızları açılan ve lipid salgılayan meibomian bezlerinin sayısı, salgılarının içeriği ve miktarındaki değişiklikler ve bozulmalara bağlı gözyaşının göz yüzeyinde tutunamayarak buharlaşması durumudur.

Gözyaşı filminin osmolaritesi de kuru göze neden olan durumlardandır. Bu, gözyaşının tuz içeriğinin artmasının bir sonucudur. Bu durumda oküler yüzeydeki inflamasyon tetiklenir ve önce refleks olarak gözyaşı salgısı artar. Bazı kuru göz hastalarında sürekli göz sulanması fakat salgılanan gözyaşının gözleri yakması durumu buna bağlanabilir.

Yukarıdaki faktörler ve bu durumdan da anlaşılacağı gibi göz kuruluğu, hem gözün diğer anatomik yapılarının bütünlüğü ve sağlıklı fizyolojik ve metabolik süreçleri ile, hem de genel vücut sağlığı ile doğrudan bağlantılıdır.

Gözyaşı içeriği nedir ve önemi nedir?

Gözün ön yüzeyinde ışık ile karşılaşan ilk kırıcı yüzey “gözyaşı filmi”dir. Net bir görüntünün oluşması için gözyaşı filminin bütünlüğü esastır. Gözyaşı pürüzsüz ve tutarlı bir film tabaka gibi gözün ön yüzeyini kaplar. Bunun yanında gözyaşı filminin içeriği ve bu tabakayı oluşturan katmanların arasındaki denge de gözyaşı filminin gözü nemlendirme, enfeksiyonlara karşı koruma, gözü yıkama ve kayganlaştırma görevleri için gereklidir.

Gözyaşı filmi 3 katmandan oluşur: Göze en yakın olan ve gözün kornea tabakasını kaplayan müsin tabaka, aköz tabaka dediğimiz ve elektrolit, çeşitli proteinler ve savunma hücrelerini içeren ortadaki tabaka, ve en dışta lipid tabaka dediğimiz ve birincil görevi altındaki aköz tabakanın buharlaşmasını önleyen ve çeşitli yağlardan oluşan tabaka. Her 3 katmanın sağlıklı ve dengeli içeriği ve birbirleri ile olan ilişkisi, gözyaşı filminin bir bütün olarak görevlerini yerine getirebilmesini sağlar.

Günümüzde görme kusurlarının düzeltiminde yaygın olarak kullanılan kontakt lensler de gözyaşı filmini ikiye ayırarak dengeyi bozabilir.

Sağlıklı bir gözyaşı, hem miktarı hem de içeriği ile gözü nemli tutmak, beslemek, korumak ve iyi bir görme için esastır.

Kuru gözün tedavisi var mıdır?

Kuru gözün tedavisinde yaklaşım, hastalığın ciddiyetine göre şekillenir.

Kuru gözün tedavisinde ilk basamak, göz kuruluğuna neden olan etkenlerin önlenmesi, değiştirilmesi veya ortadan kaldırılmasıdır. Dengeli beslenme, klimatize ortamlardan olabildiğince uzak durma, yeterli sıvı alımı, yeterli ve kaliteli göz kırpma, göz kapağı hijyenini sağlamak ve göz kapaklarına sıcak kompres ilk basamak önlemlerden sayılabilir. Bu basamakta prezervan (koruyucu) madde içermeyen gözyaşı damlaları kullanılabilir.

İkinci basamak olarak koruyucu madde içermeyen gözyaşı damlaları, çay ağacı yağı içeren preparatlar, sıcak kompres, antibiyotik ve anti-inflamatuar içeren topikal tedaviler kullanılır. Bu aşamada gözyaşının gözden uzaklaştığı kanalların açıklıkları olan punktumlara girişimler (punktum tıkaçları gibi) de yapılabilir.

Üçüncü basamak olarak oral sekretuar (salgıyı arttırıcı) ajanlar, otolog serum damlalar ve terapötik olarak kullanılan kontakt lensler denenir.

İleri aşamalarda topikal steroidler, amniyon zarı greft uygulanması ve göz kapaklarına cerrahi girişimler uygulanır.

Kontakt lens kullanıcıları da hekimlerinin önerdiği ve reçete ettiği kontakt lens ve bakım ürünlerini kullanım şemalarına uygun şekilde kullanmalıdırlar. Kontakt lenslerini gün içerisinde nemlendirmek ve yıkamak amaçlı kontakt lensleri gözlerindeyken kullanabilecekleri, koruyucu madde içermeyen tek kullanımlık suni gözyaşı preparatlarını hekimlerine danışarak kullanabilirler.